Μερος 4ο : Η Αναμόρφωση στην Ελλάδα

Στην Δύση τα πράγματα με το κίνημα την Μεταρρύθμισης όπως ονομάστηκε, έχουν πάρει τον δρόμο τους. Τον 17ο αιώνα εμφανίζονται οι λεγόμενοι Πουριτανοί στην Αγγλία. Ένα κίνημα αναζωπύρωσης με σαφή προσανατολισμό στην καθαρότητα και την δικαιοσύνη, που ξεπήδησε από τους κόλπους της ήδη «Μεταρρυθμισμένης» Αγγλικανικής εκκλησίας, μετά το κίνημα της Αναμόρφωσης του Λούθηρου τον 16ο αιώνα. Στην πραγματικότητα η εκκλησία της Αγγλίας ήταν μερικώς «Καθολική» και μερικώς «Μεταρρυθμισμένη», όπως επίσης και αρκετά συνδεδεμένη με την κοσμική εξουσία, που υπήρξε μέσα στ’ άλλα και η αιτία του κινήματος των Πουριτανών!

Οι επικρατούσες λοιπόν εκκλησιαστικές αρχές δεν είδαν με καλό μάτι την κίνηση των Πουριτανών και τους εξεδίωξαν! Οι τελευταίοι αναγκάστηκαν ν’ αποχωρίσουν κάνοντας τις δικές τους Βαπτιστικές, Κοινοτικές και Πρεσβυτερικές Εκκλησίες. Από Πουριτανούς να πούμε πως αποικίστηκε η Νέα Αγγλία…Η δίψα τους για ελευθερία, τους έκανε να φτάσουν στις ακτές του Νέου κόσμου. Οι αγώνες που έδωσαν οι Βαπτιστές κι άλλα αναμορφωτικά κινήματα που έφτασαν εκεί, για τον απόλυτο χωρισμό εκκλησίας πολιτείας, τους δικαίωσαν! Από άλλες ομολογίες που έχουν πέσει στην παγίδα αυτή καταλαβαίνουμε, το τι θα σήμαινε μια τέτοια ένωση για κείνους που θέλουν αρχηγός τους να είναι ο Ιησούς Χριστός και καταστατικό τους το ευαγγέλιό Του. Αν και βιάζομαι να μιλήσω για το τι γινόταν στην Ελλάδα, δεν μπορώ να μην αναφερθώ στην περίπτωση ενός ανθρώπου ο οποίος με την δραστηριότητά του εμένα τουλάχιστον μ’ έχει ξεπεράσει. Πρόκειται για τον Ιωάννη Wesley, (18ος αιών) ενός εφημέριου της εκκλησίας της Αγγλίας με καταγωγή Πουριτανική από την πλευρά της μητέρας του, ο οποίος 100 χρόνια αργότερα κάνει την εμφάνισή του για να βάλει κι αυτός με την σειρά του ένα μικρό η μεγάλο λιθαράκι –δεν ξέρω,- στο λαμπρό οικοδόμημα του Κυρίου που λέγεται εκκλησία του Χριστού. Απηυδισμένος καθώς ήταν από την άψυχη και τυπική ζωή που είχε περιέλθει η εκκλησία μετά και την απομάκρυνση των Πουριτανών, δίδασκε ότι οι Χριστιανοί έπρεπε να αναγεννηθούν και να έχουν προσωπική εμπειρία με τον Χριστό, την οποία αποκτούν με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Τι τ’άθελες; Δεν τον άφηναν πλέον να κηρύττει στις εκκλησίες, για να μην ξυπνήσει μάλλον το ποίμνιο, ΚΑΙ ΤΟΤΕ ΗΤΑΝ ΠΟΥ Ο Wesley ΈΚΑΝΕ ΆΜΒΩΝΑ τους αγρούς, τις πλατείες και τις γωνιές των δρόμων!!! Αν και ο ίδιος δεν το επεδίωξε, απ’ αυτόν προήλθε το κίνημα των Μεθοδιστών οι οποίοι, αφού κι αυτοί με την σειρά τους αποσπάστηκαν από την μητέρα εκκλησία, δραστηριοποιούνται αμέσως κάνοντας πολλές ιεραποστολές ανά τον κόσμο. Βλέπετε; Οι διωγμοί είχαν από πάντοτε και τα καλά τους…Οπότε ναι! Τα πάντα συνεργούν προς το αγαθό εις τους αγαπώντας τον Θεό θα λέγαμε, και θα ταίριαζε απόλυτα στην περίπτωση του Wesley, ο οποίος μαζί και οι Μεθοδιστές, θεωρούνται οι πρωτοπόροι όχι μόνο του Ευαγγελικού χριστιανισμού αλλά και του πρώιμου Πεντηκοστιανισμού, καθώς τα μέλη αυτού του Αγιαστικού κινήματος ζητούσαν και λάμβαναν το βάπτισμα στο Άγιο Πνεύμα. Γι αυτές κι άλλες πολλές δραστηριότητες που έκανε του καταλογίζουν μόνο καλά, αφού άλλαξε το ηθικό στίγμα της Αγγλίας ενώ τον κατατάσσουν σ΄εκείνους που προσέφεραν μεγάλες υπηρεσίες στην χριστιανική κοινότητα και όχι μόνο! Και μ’ αυτό κλίνω για να δούμε Τι γίνεται στην Ελλάδα…

Απόπειρα ανανέωσης στους κόλπους της Ορθοδόξου παράδοσης με τον Κύριλλο Λούκαρη (17ος αιών)

Εδώ στην Ελλάδα έχουμε τον Κύριλλο Λούκαρη. (1572–1638) Θα έχετε παρατηρήσει μέχρι τώρα ότι ο Θεός δεν ξεσηκώνει ομαδικά καρδιές ανθρώπων για το έργο Του αλλά πρόσωπα. Καλεί ξεχωριστά τον καθένα, ο οποίος όταν βρίσκει την κλήση του, κάνει ότι μπορεί για να φέρει το έργο του Κυρίου εις πέρας. Ο Λούκαρης ήταν ένας απ’ αυτούς που προσπάθησε με την σειρά του ν’ αναμορφώσει τον χώρο που υπηρετούσε. Πολλά του καταλόγισαν, αλλά σημασία έχει πάντοτε για έναν εργάτη του Κυρίου η πνευματική εξέλιξή του, την οποία εμείς μνημονεύουμε, επειδή αυτή από κάποια ώρα και μετά φάνηκε. Ως Πατριάρχης της Κωνσταντινουπόλεως της ορθοδόξου ομολογίας αρχές του 1600 προσπάθησε να συμμαζέψει τα του οίκου του από δεισιδαιμονίες, εικόνες, τον μοναχισμό, την μεσολάβηση και τα θαύματα των αγίων ενώ δεν παρέλειπε να κηρύττει στην Δημοτική! Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν ήταν λίγο. Είχε να κάνει με βουνά από αντιρρήσεις. Στο τέλος οι Τούρκοι με υπόδειξη «χριστιανών» τον σκότωσαν δια πνιγμού. Πριν απ’ αυτό το θλιβερό γεγονός, συμμετέχει στην μετάφραση της Καινής Διαθήκης σε εκλαϊκευμένη γλώσσα για να γίνει προσιτή για πρώτη φορά και στους ποιο απλούς ανθρώπους, πλην όμως έπρεπε πρώτα να περάσει από σαράντα κύματα κι ύστερα να την πάρουν στα χέρια τους. Λέγεται πως δεν υπήρχε τότε το απαραίτητο πνευματικό υπόβαθρο για να βρουν απήχηση οι προσπάθειες του Λούκαρη και ίσως να ήταν αλήθεια, αλλά τι μ’ αυτό; Ο σπόρος πέφτει, οι αγώνες του καθενός ακούγονται, οι ιδέες διαδίδονται, το ευαγγέλιο κηρύττεται…

Τον 19ο αιών οι προσπάθειες ανανέωσης συνεχίστηκαν με τον Αδαμάντιο Κοραή, Θεόκλητο Φαρμακίδη και Νεόφυτο Βάμβα

Εδώ στην Ελλάδα, άνδρες όπως ο Αδαμάντιος Κοραής, που ήταν επικριτής της θρησκευτικής δεισιδαιμονίας, της άγνοιας του κλήρου, και εναντίον πρακτικών όπως το Άγιο Φως, ο Θεόκλητος Φαρμακίδης και Νεόφυτος Βάμβας που κινήθηκαν πάνω κάτω στο ίδια πνεύμα συγκρούονται, και δίνουν σφοδρές μάχες για την αναμόρφωση της Ορθοδόξου χριστιανικής παράδοσης, και την μετάφραση της Καινής Διαθήκης στην Νεοελληνική που τελείωσε το 1850!

Ο Κοραής έλεγε σ’ όλους τους τόνους πως «Μόνον τοῦ Εὐαγγελίου ἡ διδαχὴ ἐμπορεῖ νὰ σώσῃ τὴν αὐτονομίαν τοῦ Γένους», ενώ συχνά παρότρυνε τους ιερείς να αρχίσουν να κηρύττουν και να εξηγούν την Αγία Γραφή μέσα στις εκκλησίες, για την οποία έλεγε ότι «ἂν καὶ εἶναι ἔργον αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ» έχει φθαρεί από την επίδραση της ανθρώπινης κακίας ώστε «ἡ σημερινὴ θρησκεία δὲν εἶναι πλέον ἡ αὐτὴ καὶ ἀπαράλλακτος θρησκεία, καθὼς ἐξῆλθεν ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ Ἰησοῦ». Αν και ονομάστηκε διδάσκαλος του έθνους, παρόλα αυτά κάποια από τα έργα του καταδικάστηκαν από το Οικουμενικό πατριαρχείο καθώς έκριναν ότι τους έθιγε.

Ο Θεόκλητος Φαρμακίδης ήταν λόγιος κληρικός, κορυφαίος νεοέλληνας διαφωτιστής και διδάσκαλος του Γένους. Είχε την θέση πως η Αγία Γραφή έπρεπε να μεταγλωττιστεί στην απλή νεοελληνική ώστε να μπορεί να γίνει κατανοητή από το λαϊκό πλήθος, θέση που του κόστισε κριτικές από συντηρητικούς κύκλους. Άφησε ένα πλούσιο συγγραφικό και εκδοτικό έργο, με σπουδαιότερο κατ’ εμέ «η Καινή Διαθήκη μετά Υπομνημάτων αρχαίων», με αναφορά στην ερμηνεία της υπό του Ε. Ζιγαβινού. Ιδιαίτερα ταπεινός στο φρόνημα καθώς ήταν, όταν του προσφέρθηκε ο «Μεγαλόσταυρος τού Σωτήρος», ως αναγνώριση των υπηρεσιών του στο έθνος, ο Φαρμακίδης αρνήθηκε να τον παραλάβει λέγοντας: «Εάν τι καλόν έπραξα, το εμόν καθήκον εξετέλεσα. Ικανή δε μοι έσεται αμοιβή η συνείδησις, ότι εξεπλήρωσα τούτο». Τι να πεί κανείς…Μόνο ένας άνθρωπος που έχει ελεύθερη σκέψη μπορεί να μιλήσει έτσι, την οποία δεν θέλησε να περιορίσει, ακόμα κι όταν οι φιλελεύθερες ιδέες του τον έφεραν αντιμέτωπο με την Εκκλησία, που παρ’ όλες τις υπηρεσίες που πρόσφερε σε αυτήν, τον απομόνωσε για μεγάλο χρονικό διάστημα!

Ο Νεόφυτος Βάμβας χειροτονήθηκε αρχιμανδρίτης, υπήρξε λόγιος, Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, και διδάσκαλος του Γένους σ’ εποχές ταραγμένες. Μετέφρασε μεταξύ των άλλων την Παλαιά Διαθήκη από το Εβραϊκό κείμενο ενώ προχώρησε και στην μετάφραση της Κ.Δ. σε απλή γλώσσα, εν μέσω αντιδράσεων από εκκλησιαστικούς παράγοντες και προσωπικών επιθέσεων! Ο ίδιος ο Βάμβας έλεγε πως, «όστις εμποδίζει την μετάφραση των γραφών κλείει την Βασιλεία του Θεού έμπροσθεν των ανθρώπων και υπόκειται εις “το Ουαί”, εις το οποίο καταδίκασε ο Κύριος ημών τους Γραμματείς και Φαρισαίους». Τι αγώνας για να φτάσει η Καινή Διαθήκη του Κυρίου μας στα χέρια και του ποιο απλού πιστού! Εμείς όμως κι όσοι μελετούν το έργο του, ευλογούμε τον Θεό γι αυτόν τον άνθρωπο και για όλους εκείνους που συνέβαλαν για τον ίδιο λόγο.

Το Ευαγγελικό κίνημα, Ιωνάς Κιγκ- Μιχαήλ Καλοποθάκης

Τον ίδιο καιρό περίπου έφτασε στην Ελλάδα ο Αμερικανός φιλέλληνας Ιωνάς Κιγκ,(1792-1869) ο πρώτος Ευαγγελικός ιεραπόστολος που ήρθε στην χώρα μας. Ο Κιγκ με τον Έλληνα ιατρό Μιχαήλ Καλοποθάκη,(1858) ήταν αυτοί που με την δράση τους προλείαναν το έδαφος για την ίδρυση στην Ελλάδα της πρώτης Ευαγγελικής Εκκλησίας.(1871).Ο πρώτος εκτός από ευαγγελιστικό έργο προσέφερε σπουδαίες υπηρεσίες και στο έθνος, μάλιστα σε καιρούς δύσκολους, παρόλα αυτά διώχτηκε ανηλεώς για την δράση του από τους συνήθεις συντηρητικούς κύκλους. Στον δεύτερο, τον Μιχαήλ Καλοποθάκη οφείλει ουσιαστικά την ίδρυσή της η Α΄ Ευαγγελική Εκκλησία Ελλάδας με κέντρο της την Αθήνα. O πεζογράφος Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο οποίος ήταν ένας από τους τακτικούς αναγνώστες της «Εφημερίδας των Παίδων», μια από τις δραστηριότητες του Καλοποθάκη έλεγε: Χρωστώ όμως να ομολογήσω, πως κι η «Εφημερίς των Παίδων» με ωφέλησε πολύ και μου τόνωσε το θρησκευτικό αίσθημα, που είναι υπεράνω από κάθε δόγμα και κάθε αίρεση…” Το άλλο πάλι που έκανε, ήταν να οργώσει όλη την Ελλάδα διαδίδοντας την Κ.Δ μαζί με νέους χριστιανούς τους οποίους προσέλαβε για την δουλειά αυτή! Ενέργειες που αν μη  τι άλλο δείχνουν έναν άνθρωπο που αγαπάει ανιδιοτελώς τον Λόγο του Θεού. Η συνεχής όμως επίθεση μιας μερίδας Oρθόδοξων κληρικών, είχε σαν συνέπεια να δημιουργηθεί ένα πολύ εχθρικό κλίμα για τον Καλοποθάκη και για την Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία. Ο Καλοποθάκης έλεγε κάτι που παραμένει επίκαιρο πάντοτε: Ότι «το έθνος έχει ανάγκη πνευματικής αναμορφώσεως, και ότι η αναμόρφωση αυτή πρέπει να γίνει με το Ευαγγέλιο και με βάση αυτό και μόνο». Εγώ θα έλεγα, πως όχι μόνο οι «αναμόρφωτοι» το έθνος δηλαδή αλλά και οι «αναμορφωμένοι» επίσης, οι εκκλησίες να το πούμε αλλιώς, ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΜΑΣ ΔΙΔΑΣΚΕΙ Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ!

Με το ένα πόδι στον 20ο αιώνα

Ένα δεύτερο κύμα ιεραποστολικής δράσης απλώνεται από μέρος των Ευαγγελικών προς την Μικρά Ασία, οι οποίοι καταφέρνουν και ιδρύουν σε κάποια μέρη εκκλησίες. Μετά την Μικρασιατική καταστροφή, (1922) όπως οι περισσότεροι Έλληνες το ίδιο κι αυτοί επιστρέφουν στην Ελλάδα και ενώνονται με τους εδώ ευαγγελικούς συμπατριώτες μας. Αποτέλεσμα ήταν ιδρύσουν αρκετές εκκλησίες σ’ όλη την Ελλάδα, 30 περίπου στον αριθμό με την μεγαλύτερη στην Κατερίνη. Η ΔΡΆΣΗ τους, τόσο της Α΄ όσο και της Β΄ Ευαγγελικής Εκκλησίας,(1929) η οποία προέκυψε από τα μέλη που ήταν πρωτύτερα στην Μικρά Ασία ήταν πολύπλευρη, αφού εκτός από τον ευαγγελισμό του πληθυσμού με βάση την Αγία Γραφή έκαναν και κοινωνικό έργο ιδρύοντας σχολές, κατασκηνώσεις, κέντρο αποτοξίνωσης για τοξικομανείς, γηροκομείο, κέντρο παροχής τροφής για τους μετανάστες, κέντρα υποστήριξης εκδιδομένων γυναικών κ.αλ.

Πολλά χρόνια αργότερα(1960) μέσα στις τάξεις των Ευαγγελικών ΚΑΙ ΌΧΙ ΜΟΝΟ, αλλά και στους Καθολικούς, και στους ορθοδόξους, θα κάνουν την εμφάνισή τους θύλακες του χαρισματικού κινήματος του Πεντηκοστιανισμού, ώστε να πάρουν κι αυτοί μια γεύση της ΝΕΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ. Οι Ευαγγελικές Εκκλησίες, με την όποια μορφή η επωνυμία τους,- δεν έχει σημασία,- γνώρισαν μεγάλη άνθηση κατά τον 19ο αιώνα ενώ με την δράση τους, συνέβαλαν πάρα πολύ στην διάδοση του Ευαγγελίου στην Ελλάδα και σ’ όλο τον κόσμο. Σ’ αυτούς αποδίδεται η ίδρυση των Κυριακών σχολείων που λειτουργούσαν παράλληλα με τις εκκλησίες, ενώ συμμετείχαν έντονα σε αγώνες για την αργία της Κυριακής. ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ! ΤΟ ΙΔΙΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΕΟ ΓΙΑ ΣΑΣ ΌΛΟΥΣ ΕΚΕΙ ΕΞΩ ΠΟΥ ΚΟΠΙΑΣΑΤΕ ΓΙΑ ΝΑΧΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ ΕΝ ΕΤΙ 2020 ΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΜΑΣ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΑΣ, ΚΑΘΩΣ ΤΟ ΙΔΙΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΣΑΣ. ΣΕ ΣΑΣ ΟΦΕΙΛΟΥΜΕ ΑΥΤΟ, ΣΤΟ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΙΑΝΙΚΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΜΕΛΗΤΕΟ, ΟΦΕΙΛΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟ ΑΓΙΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ ΑΠΟ ΑΥΤΟ!

Τέλος του 4ου μέρους.

Σχόλια