Λευιτικόν

Το τρίτο βιβλίο της Πεντατεύχου και της Παλαιάς Διαθήκης φέρει, σύμφωνα με την ελληνική μετάφραση των Εβδομήκοντα (Ο’), τον τίτλο «Λευϊτικόν», επειδή στο μεγαλύτερο μέρος του περιέχει τελετουργικές διατάξεις, την ευθύνη της τήρησης των οποίων είχε το προερχόμενο από τη φυλή Λευΐ ιερατείο.

Το βιβλίο συνιστά μια συλλογή λεπτομερών θυσιαστικών τυπικών και διατάξεων για τα καθήκοντα του ιερατείου. Αν και για το σύγχρονο άνθρωπο τα περίπλοκα τελετουργικά φαίνονται ξένα ή και, ως ένα βαθμό, βάρβαρα, για τους ανθρώπους της εποχής είχαν μεγάλη σημασία, γιατί προσέφεραν τη δυνατότητα αποκατάστασης των σχέσεων που διαταράσσονταν με την αμαρτία. Η σφαγή του ζώου από τη μια μεριά εκφράζει το μη αναστρέψιμο χαρακτήρα της βλάβης που προκλήθηκε με την αμαρτία, καθώς πάντα παραμένει ένας πόνος και η αποκατάσταση δεν μπορεί να είναι πλήρης. Από την άλλη δηλώνει την ετοιμότητα του ανθρώπου να κάνει μια νέα αρχή, προσφέροντας κάτι από την περιουσία του, χάνοντας δηλαδή ένα μέρος από τη δύναμη του, η κατάχρηση της οποίας συνιστά την αμαρτία.

Εκτός από τις διατάξεις που αφορούν κυρίως το ιερατείο, στο βιβλίο περιέχονται και διατάξεις για το λαό, προκειμένου αυτός να αποκτήσει την απαιτούμενη για τη συμμετοχή στη λατρεία του Θεού καθαρότητα. Στις διατάξεις αυτές περιλαμβάνονται απλοί κανόνες υγιεινής και διατροφής αλλά και νόμοι που ρυθμίζουν τη συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντι στους συνανθρώπους τους. Παρά τον πρακτικό χαρακτήρα των παραπάνω διατάξεων, στόχος τους είναι να βοηθήσουν το λαό του Θεού να αποφύγει την πτώση του στην ειδωλολατρία.

Γενικά το Λευϊτικό εκτός από τα δύο βασικά γεγονότα που εξιστορεί, στη καθιέρωση του αρχιερέα Ααρών και στη τιμωρία του βλάσφημου γίνεται αναφορά στις επικλήσεις, τις εορτές, τα ιερατικά άμφια, του Σαββαταίου και του Ιωβηλαίου, της διάκρισης καθαρών και ακαθάρτων ζώων, ειδικότερα επί της λέπρας των Ισραηλιτών, που φέρονταν από μακρού ως φορείς, κ.ά.

Το μεγαλύτερο βέβαια βάρος πέφτει στις θυσίες με παράλληλο και έκδηλο τονισμό την επ’ απειλούμενη αμαρτία και την ανάγκη της λύτρωσης απ’ αυτή.

Η ένταξη των τελετουργικών διατάξεων στο ιστορικό πλαίσιο των γεγονότων της εξόδου και της ερήμου έχει ιδιαίτερη θεολογική σημασία, Ο Ισραήλ δεν γνωρίζει το Θεό μέσα από μυθικές αφηγήσεις ή φιλοσοφικές αναζητήσεις, αλλά μέσα από την εμπειρία των θείων ενεργειών στην ιστορία του. Οι Ισραηλίτες καλούνται να λατρέψουν το Θεό για συγκεκριμένες επεμβάσεις Του μέσα στην πρόσφατη ιστορία τους. Έτσι, με τη στερεότυπη επανάληψη της φράσης «Εγώ είμαι ο Κύριος» μετά από κάθε εντολή, ο Θεός δεν εμφανίζεται σαν τυραννικός δυνάστης, το άκουσμα του ονόματος του οποίου προκαλεί τρόμο στους υπηκόους του και υπαγορεύει υποταγή, αλλά ως στοργικός πατέρας που ζητάει από τους ανθρώπους μια ανάλογη με τη δική του συμπεριφορά. Αν και για τον χριστιανικό κόσμο το σύνολο των θυσιαστικών διατάξεων του Λευιτικού αποτελεί μόνο τύπο της τέλεια και μοναδικής θυσίας του Ιησού Χριστού (Εβρ. Κεφ.7-10) η βασική αρχή του βιβλίου «να είστε άγιοι, γιατί εγώ, ο Κύριος ο Θεός σας, είμαι άγιος» διατηρεί την αιώνια ισχύ της.

 Το περιεχόμενο του βιβλίου αποτελείται από 27 κεφάλαια:

Διατάξεις περί θυσιών. (1:1-7:38)

Καθιέρωση του Ιερατείου του Ααρών. (8:1-10:20)

Διατάξεις περί καθαρών και ακαθάρτων και τρόποι καθάρσεως. (11:1-15:33)

Γιορτή του Εξιλασμού, τελετουργική και ηθική αγιότητα, γιορτές. (16:1-27:34)