Προς Φιλήμονα

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ

Η προς Φιλήμονα επιστολή είναι η μικρότερη από τις επιστολές του Παύλου. Ο Φιλήμων είναι εύπορος χριστιανός που ζει στις Κολοσσές και οφείλει τη μεταστροφή του στο χριστιανισμό στον ίδιο τον Παύλο. Διαθέτει το σπίτι του για τις χριστιανικές συνάξεις και έχει μεγάλη φιλανθρωπική δραστηριότητα. Από το σπίτι του Φιλήμονα δραπέτευσε ο δούλος Ονήσιμος, αφού διέπραξε κάποια αδικία, και , άγνωστο κάτω από ποιες συνθήκες, βρέθηκε κοντά στον Παύλο στη φυλακή.                                           Από τον απόστολο γνώρισε τον χριστιανισμό και ως αδερφός πια επιστρέφει στον κύριό του στις Κολοσσές, εφοδιασμένος μ’ αυτό το συστατικό γράμμα του Παύλου.

Ο Παύλος αποκαλύπτεται μέσα σ’ αυτή την επιστολή όχι μόνο ως θεολόγος αλλά και ως άνθρωπος με εξαιρετική λεπτότητα τόσο προς τον παραλήπτη της επιστολής όσο και προς το πρόσωπο για το οποίο στέλνει την επιστολή.

Προς τον πρώτο γράφει ως φίλος, παραιτούμενος ακόμη και του τίτλου του αποστόλου στην αρχή της επιστολής, καθώς και της εξουσίας που θα μπορούσε με τον τίτλο αυτό να ασκήσει επάνω του. Σέβεται τα κυριαρχικά του δικαιώματα επί του δούλου του βάσει του ισχύοντος δικαίου της εποχής. Δεν προχωρεί πέραν του δέοντος για να του συστήσει την απελευθέρωση του επιστρέφοντος δούλου. αναγνωρίζει την οφειλή του Ονήσιμου αναλαμβάνοντας ο ίδιος να την πληρώσει. Προς τον Ονήσιμο από την άλλη πλευρά διαφαίνεται η λεπτότητα του αποστόλου στο ότι αποφεύγει να χαρακτηρίσει την πράξη του ως φυγή. Δεν αναφέρει την αδικία, αλλά λέει πόσο είναι τώρα πλέον χρήσιμος-τόσο πολύ μάλιστα που θα ήθελε να τον κρατήσει ο ίδιος- κι ακόμη τον αποκαλεί ‘παιδί του, που στη φυλακή τον γέννησε στη νέα πίστη, τα ίδια του τα σπλάχνα και αγαπητό αδερφό’.

Πέραν του λεπτού ανθρώπου, αναγνωρίζει κανείς εδώ και τον ηγέτη Παύλο που χρησιμοποιεί έμμεσα το αξίωμά του χωρίς να είναι πιεστικός στους συνεργάτες και φίλους του, που σοβαρολογεί αλλά και αστειεύεται (στιχ.18),που κάνει λογοπαίγνιο με το όνομα του δούλου (στίχ. 11) αλλά με έμφαση στο σοβαρό χαρακτήρα του αιτήματός του.

Η Μικρή αυτή επιστολή αποτελεί ένα μαργαριτάρι εφαρμογής της χριστιανικής πίστης και αγάπης στην καθημερινή ζωή. Ο χριστιανός δεν αναμένει την ανατροπή των υφιστάμενων κοινωνικών δομών για να πραγματώσει τις αρχές της πίστης του, αλλά με την καθημερινή του πράξη τις υπερβαίνει, προσδοκώντας ταυτόχρονα την επικράτηση της βασιλείας του Θεού.

Διάγραμμα του περιεχομένου

1,1 – 1,3          Προοίμιο

1,4 – 1,7          Ευχαριστία για την κοινωνία πίστεως με τον Φιλήμονα

1,8 – 1,22        Παράκληση για επιστροφή και αποδοχή του δραπέτη Ονησίμου

1,23 – 1,25      Χαιρετισμοί