Ψαλμοί

Ψαλμοί  είναι τα ποιήματα που απαγγέλλονται με την συνοδεία ενός εγχόρδου μουσικού οργάνου, του ψαλτηρίου και επειδή στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα περισσότερα ποιήματα της συλλογής , η ονομασία αποδόθηκε σε όλο το βιβλίο.

Το βιβλίο των ψαλμών αποτελεί μια συλλογή 150 ποιημάτων, το περιεχόμενο των οποίων καλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα πνευματικών ενδιαφερόντων, καθώς σ’ αυτό εκτός από την εξύμνηση του μεγαλείου και της δόξης του Θεού και την έκφραση των συναισθημάτων που πλημμυρίζουν την ψυχή του πιστού, διατυπώνονται  η   διαιρούνται  σε πέντε  βιβλία ( ενότητες ).

1^ο βιβλίο.     1 –  41    υψηλές διδασκαλίες για τον Θεό

2^ο    ‘’         42 – 72   την παρουσία του στην  Ιστορία

3^ο    ‘’        73 –  89   το έλεος την αγάπη του  και την δίκαιη κρίση του

4^ο    ‘’       90 – 106   την ζωή και τον θάνατο

5^ο    ‘’     107 – 150  την αγιότητα και την αμαρτία

Προπάντων εκφράζεται η μεσσιανική προσδοκία , ενώ το καθένα από αυτά καταλήγει σε δοξολογία.

Οι ψαλμοί ταξινομούνται και σε κατηγορίες ανάλογα με το περιεχόμενό τους. Οι κυριότερες θεματικές κατηγορίες είναι οι εξής:

Ψαλμοί εμπιστοσύνης (3, 4, 20, 55, 61, 91, 125)

Ψαλμοί ευχαριστίας (9, 18, 21, 28, 33, 34, 66, 76, 85, 116, 124, 135, 138)

Ψαλμοί δοξολογίας (30, 34, 40, 113, 117, 124, 145, 146-150)

Ψαλμοί μετάνοιας και ομολογίας (6, 25, 32, 38, 51, 102, 130, 143)

Ψαλμός ελέους (51)

Ψαλμός πόνου (69)

Ψαλμοί για προστασία (5, 7, 41, 64, 140, 141)

Θρήνος (79)

Μεσσιανικοί ψαλμοί (2, 8, 16, 22, 45, 69, 89, 110, 118, 132 / προφητικοί για τον Μεσσία)

Θεοκρατικοί ψαλμοί (95, 96, 97, 98, 99, 100 / αναφέρονται στην κυριαρχία του Θεού)

Ιστορικοί ψαλμοί (78, 81, 105, 106, 114)

Ψαλμοί των Αναβαθμών (120-134)

Πρωινή προσευχή (5)

Προσευχές (28, 34, 52, 54, 56, 57)

Μακαρισμοί (1, 84)

Στοχασμοί (36)

Πολεμικά θούρια (46, 68, 144)

Πολεμικό εμβατήριο (108)

Ψαλμοί κατάρας (35, 52, 58, 59, 69, 109, 137)

Ψαλμοί ακροστιχίδας-αλφαβητικοί (25, 34, 111, 112, 119, 145)

Ψαλμοί που αρχίζουν και τελειώνουν με το “αλληλούια” (146-150)

Άλλες τρεις σημαντικές κατηγορίες που θα μπορούσαν να ταξινομηθούν οι ψαλμοί, σύμφωνα με τον πνευματικό ρόλο που επιτελούσαν είναι:

Ψαλμοί δοξολογίας του λαού (8, 19, 29, 33, 65, 98, 103, 104, 105, 111, 113, 114, 117, 135, 136, 145, 150)

Ψαλμοί ατομικής δοξολογίας (18, 30, 32, 34, 41, 66, 92, 116, 118)

Ψαλμοί δεήσεως και ατομικού θρήνου (3, 5-7, 13, 17, 22, 25-28, 31, 35, 38, 39, 42, 43, 51, 54-57, 59, 61, 63, 64, 69, 70, 71, 76, 88, 102, 109, 120, 130, 140, 141-143)

Στους Ψαλμούς βρίσκεται κατατεθειμένη η απάντηση του λαού στις ενέργειες του Θεού του.

Απέναντι στις σωτηρειώδεις ενέργειες του Θεού ο Ισραήλ δεν έμεινε απαθής, αλλά ανταποκρίθηκε επανερμηνεύοντας συνεχώς την ιστορία του υπό το φως της θείας αποκάλυψης και της διαθήκης, υμνώντας τη δόξα, το μεγαλείο, την παντοδυναμία και τη δικαιοσύνη του Θεού, εκφράζοντας ευγνωμοσύνη για το πολύπλευρο έλεός του και τις ευεργεσίες του, συνομιλώντας σε προσωπικό επίπεδο μαζί του, δηλώνοντας τη μετάνοιά του για τις ανομίες του, εξομολογούμενος τις αμαρτίες τους, καθώς ικετεύει για βοήθεια, αλαλάζοντας από χαρά για τη θεία συμπαράσταση και τη σωτηρία από τα δεινά του, κι ακόμη διατυπώνοντας τις αμφιβολίες του και τον σκεπτικισμό του, ζητώντας από τον Θεό τον λόγο και διαμαρτυρόμενος για τις δυσκολίες και τα βάσανα· γιατί ο Θεός δεν εξέλεξε τον Ισραήλ ως ένα άβουλο εργαλείο τού σχεδίου του για τη σωτηρία του κόσμου, αλλά ως συνεργάτη του και συνομιλητή του.

Αυτός ο θεολογικός πλούτος του Ψαλτηρίου, που καθιστά το βιβλίο αυτό μια σύνοψη της θεολογίας της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά και η ποικιλία των θεμάτων στα οποία αναφέρεται και προπάντων η δύναμη του ποιητικού του λόγου που αγγίζει τις πιο ευαίσθητες χορδές της ανθρώπινης ψυχής εξηγούν το γεγονός ότι το βιβλίο αυτό κατέστη το πιο αγαπητό ανάγνωσμα όλων των εποχών για ιουδαίους και χριστιανούς και αποτέλεσε τη βάση του υμνολογίου τόσο της Συναγωγής όσο και της Εκκλησίας.

Οι ψαλμοί αποδίδονται στους εξής συγγραφείς: Δαβίδ (73 ψαλμούς), Ασάφ (12), γιοι Κορέ (11), Σολομώντας (2 ψαλμούς, τους 72 και 127), Μωυσής (1, τον 90ο), Αιμάν (1), Εθάν (1, τον 89ο), οι υπόλοιποι 50 ψαλμοί είναι ανώνυμοι.