Ιησούς Του Ναυή

Το πρώτο μετά την Πεντάτευχο βιβλίο της Αγίας Γραφής φέρει ως τίτλο το όνομα του κεντρικού ήρωά του, του συνεργάτη και διαδόχου του Μωυσή, Ιησού γιού του Ναυή.

Ανήκει στα Ιστορικά Βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, ενώ στην Εβραϊκή Βίβλο κατατάσσεται στην ίδια σειρά, αλλά ως επικεφαλής της ομάδας των βιβλίων που έχει το γενικό τίτλο «Προφήτες» και της υποομάδας «Προγενέστεροι Προφήτες».

Θέμα του βιβλίου αποτελεί η κατάκτηση της Χαναάν από τους Ισραηλίτες υπό την ηγεσία του Ιησού του Ναυή και η διανομή της χώρας μεταξύ των φυλών του Ισραήλ.

Ο συγγραφέας του βιβλίου παρουσιάζει την κατάκτηση ολόκληρης της Χαναάν να συντελείται με μια σειρά πολεμικών επιχειρήσεων, στις οποίες μετέχουν όλες οι Ισραηλίτικες  φυλές  υπό την ηγεσία του Ιησού. Το ίδιο θέμα από διαφορετική οπτική γωνία πραγματεύεται  και το βιβλίο των Κριτών κεφ. 1, όπου περιγράφονται οι αγώνες των επιμέρους φυλών για την κατάκτηση των περιοχών τους, αλλά και οι αποτυχίες τους, που είχαν ως συνέπεια να παραμείνει μεγάλος αριθμός πόλεων στα χέρια των Χαναναίων. Αυτό εξηγείται από τους διαφορετικούς στόχους που θέλει να υπηρετήσει η παρουσίαση των γεγονότων στα δύο βιβλία .

Οι βιβλικοί συγγραφείς επεξεργάζονται το υλικό τους – το οποίο προέρχεται από αρχαίες πηγές –  όχι ως ιστορικοί, όπως αντιλαμβάνεται κανείς σήμερα το έργο του ιστορικού, αλλά κυρίως ως θεολόγοι

Το ενδιαφέρον τους δεν επικεντρώνεται στη λεπτομερειακή περιγραφή των γεγονότων του παρελθόντος, αλλά κυρίως στη μελέτη των θείων ενεργειών για τη σωτηρία του κόσμου, των πρωτοβουλιών, δηλαδή, του Θεού και της ανταπόκρισης των ανθρώπων σ’ αυτές με προοπτική το μέλλον, που είναι η Βασιλεία του Θεού. Πρόκειται για μια προφητική θεώρηση και εκτίμηση της ιστορίας, γεγονός που δικαιώνει κατά κάποιον τρόπο και την ένταξη από την ιουδαϊκή παράδοση των ιστορικών βιβλίων στα προφητικά έργα.

Στόχος του συγγραφέα του βιβλίου είναι να καταδείξει ότι οι νίκες των Ισραηλιτών δεν οφείλονται τόσο στη γενναιότητα και τη δύναμη τους όσο στην αποφασιστική επέμβαση του Θεού, ο οποίος μάχεται στο πλευρό του λαού του. Έτσι η κατάκτηση της χώρας παρουσιάζεται ως άμεση συνέπεια της υπόσχεσης που ο Θεός έδωσε στους πατέρες του Ισραήλ.

Αν η Ιδέα ενός πολεμιστή Θεού, ο οποίος μάλιστα προστάζει – σύμφωνα με το δίκαιο του πολέμου της εποχής – τον ολοκληρωτικό αφανισμό των ηττημένων, προσκρούει στην  σύγχρονη χριστιανική συνείδηση, για τις αντιλήψεις των αρχαίων λαών της περιοχής η νίκη στον πόλεμο  αποτελούσε ταυτόχρονα και απόδειξη της αδυναμίας και της συντριβής των θεοτήτων των ηττημένων.

Μέσα, λοιπόν, από την περιγραφή των επικών κατορθωμάτων των ενωμένων φυλών διακηρύσσεται η αιώνια αλήθεια ότι ο Θεός τηρεί πάντοτε τις υποσχέσεις του. Η πιστότητα αυτή του Θεού στη διαθήκη απαιτεί την επίδειξη ανάλογης πιστότητας από την πλευρά των ανθρώπων και με το μήνυμα αυτό τελειώνει το βιβλίο του Ιησού.

Διάγραμμα περιεχομένου

Το περιεχόμενο του βιβλίου αποτελείται από 24 κεφάλαια:

Α΄ ΜΕΡΟΣ – Ιστορικό: Προπαρασκευή και κατάκτηση της γης Χαναάν:

• 1:1-4:18: Προετοιμασία για την εισβολή, αποστολή κατασκόπων, διάβαση του Ιορδάνη.
• 4:19-5:15: Η στρατοπέδευση στα Γάλγαλα, περιτομή και εορτασμός του Πάσχα.
• 6:1-8:29: Κατάληψη της Ιεριχώς και της Γαι.
• 9:1-11:16: Η μετά των Γαβαωνιτών συνθήκη των Ισραηλιτών, ήττα των Αμορραίων, κατάκτηση της νότιας και βόρειας Χαναάν.
• 11:17-12:24: Ανακεφαλαίωση κατακτήσεως.

Β΄ ΜΕΡΟΣ – Γεωγραφικό: Διανομή της κατακτηθείσας χώρας:

• 13:1-19:51: Διανομή της εδώ του Ιορδάνη χώρας στις φυλές του Ισραήλ.
• 20:1-9: Καθορισμός ασύλων πόλεων για φόνο εξ αμελείας ή χωρίς πρόθεση.
• 21:1-45: Καθορισμός λευϊτικών πόλεων και βοσκοτόπων.

Γ’ ΜΕΡΟΣ – Οι τελευταίες ενέργειες του Ιησού του Ναυή:

• 23:1-16: Αποχαιρετιστήριος λόγος του Ιησού του Ναυή, παραινέσεις για τη διατήρηση του Νόμου και την αποφυγή ανάμειξης με τους Χανααναίους και με τη θρησκεία τους.
• 24:1-28: Τελευταίοι λόγοι του Ιησού του Ναυή, η αμφικτιονική συνέλευση στη Σηλώ, όπου οι φυλές του Ισραήλ ανανέωσαν ενώπιον του Θεού, τους δεσμούς τους με συνεκτικό στοιχείο τη μωσαϊκή μονοθεϊστική πίστη.
• 24:29-31: Θάνατος και ταφή του Ιησού του Ναυή.
• 24:32-33: Ταφή των οστών του Ιωσήφ στη Συχέμ, θάνατος και ταφή του Ελεάζαρ, γιου του Ααρών.