Αμώς

Το έργο κατατάσσεται στα Προφητικά Βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, στην υποομάδα «Δώδεκα Προφήτες». Ανάλογη θέση κατέχει και στην Εβραϊκή Βίβλο, στην υποομάδα «μεταγενέστεροι Προφήτες» της ομάδας «Προφήτες».

Ο Αμώς, οι λόγοι του οποίου περιέχονται στο ομώνυμο βιβλίο, ήταν κτηνοτρόφος και καταγόταν από την περιοχή του βασιλείου του Ιούδα, αλλά έδρασε ως προφήτης στο βόρειο βασίλειο του Ισραήλ, κατά τα μέσα της βασιλείας του Ιεροβοάμ Β’ (787-747π.Χ.). Η δράση του συμπίπτει σε μια περίοδο, κατά την οποία η εξασθένηση της Ασσυριακής δύναμης και η ειρήνη που επικράτησε στην περιοχή έδωσαν στην χώρα την δυνατότητα για οικονομική ανάπτυξη που συνοδεύτηκε όμως από μεγάλη  κοινωνική ανισότητα. Η υψηλή φορολογία (5,11-12) είχε ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωση της ιδιοκτησίας γης στα χέρια μιας μικρής αλλά ισχυρής τάξης γαιοκτημόνων, ενώ η μεγάλη μάζα του πληθυσμού της υπαίθρου υπέφερε από τη φτώχεια και την καταπίεση των πλουσίων.

Το περιεχόμενο του μηνύματος του Αμώς αναφέρεται σε μεγάλο βαθμό στην κοινωνική κατάσταση της εποχής του. Η αυξανόμενη κοινωνική αδικία και καταπίεση σημαίνει για τον προφήτη απόρριψη της διαθήκης και ισοδυναμεί, παρά την προσφορά θυσιών στο Θεό (5,21-24) με ειδωλολατρία. Σ’ αυτήν την κοινωνία, που φαινομενικά ευδαιμονεί και νιώθει ασφαλής, καλείται ο Αμώς, για να προειδοποιήσει ότι η κρίση του Θεού, που θα εκδηλωθεί με πόλεμο και εξορία, πλησιάζει. Ο λαός του Θεού θα αντιμετωπίσει την ίδια τιμωρία με τους γειτονικούς του λαούς.(1,3-2,3)

Μέσα από μια σειρά οραμάτων (κεφ.7-9) ο Θεός αποκαλύπτει στον προφήτη το επικείμενο τέλος του βασιλείου του Ισραήλ, που θα επέλθει ως συνέπεια της αδιαφορίας του λαού για όσα ο νόμος του Θεού προβλέπει υπέρ των φτωχών και των αδυνάτων. (2,6-8  3,9-10  4,1  6,1-7  8,4-7)

Διάγραμμα περιεχομένου

Το περιεχόμενο του βιβλίου αποτελείται από 9 κεφάλαια:

• 1:1-2: Εισαγωγή.
• 1:3-2:16: Προφητείες για την καταστροφή των γύρω λαών και του Ισραήλ λόγω των αμαρτιών τους.
• 3:1-6:14: Προφητείες κατά του βορείου βασιλείου και κυρίως κατά των κατοίκων τας Σαμάρειας, προαγγελία της καταστροφής του Ισραήλ.
• 7:1-9:10: Τα πέντε οράματα περί καταστροφής: ακρίδες, φωτιά, ο λοστός που γκρεμίζει το τείχος, το καλάθι με τα ώριμα φρούτα και καταστροφή του θυσιαστηρίου. Τα οράματα διακόπτονται από την αφήγηση που αφορά στην αντίδραση του ιερέα Αμασίου ενάντια στον προφήτη.
• 9:11-15: Προφητεία περί παλινόρθωσης του οίκου Δαυίδ και ευτυχίας κατά την εσχατολογική περίοδο.