Δευτερονόμιον

Με το όνομα Δευτερονόμιο φέρεται το 5ο και τελευταίο βιβλίο της Πεντατεύχου και ταυτόχρονα το 5ο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, ως συνέχεια των Αριθμών. Οι Εβδομήκοντα που προέβησαν στη μετάφρασή του, το ονόμασαν, Δευτερονόμιο (= δεύτερος νόμος), αφενός από το γεγονός ότι έτσι αναφέρεται στο Κεφ. 16,18 και αφετέρου γιατί με τη προσωνυμία αυτή εκφράζεται ακριβέστερα το όλο περιεχόμενο του κειμένου, που αποτελεί στο μεγαλύτερο μέρος του επανάληψη της νομοθεσίας που παρατίθεται στο βιβλίο της Εξόδου με ορισμένες συμπληρώσεις και προσαρμογές στις νέες συνθήκες ζωής μετά την εγκατάσταση των Ισραηλιτών στη Χαναάν.

Πρόκειται για ένα απολογισμό των περιπετειών της ερήμου και μια διασάφηση της νομοθεσίας του Σινά, που γίνεται με τη μορφή τριών λόγων τους οποίους εκφωνεί ο Μωϋσής λίγο πριν από το θάνατο του. Στις ομιλίες αυτές ο Μωϋσής υπενθυμίζει στο λαό του τις διάφορες ευεργεσίες του Κυρίου στο διάστημα των 40 ετών που παρήλθαν από την έξοδο. Αυτών ακολουθεί μια μακρά κωδικοποίηση των νόμων και κλείνει με την ανάδειξη του Ιησού του Ναυή ως αρχηγός των Ισραηλιτών μετά το θάνατο του Μωϋσή.

Κεντρικό θέμα του Δευτερονομίου αποτελεί ο τονισμός της μοναδικότητας του Θεού, από την οποία απορρέει η διδασκαλία για την ενότητα πίστης, λατρείας και ηθικής, καθώς και η υποχρέωση των Ισραηλιτών για πιστή τήρηση των διατάξεων του νόμου. Ο Θεός εξέλεξε από αγάπη και μόνο τον Ισραήλ ως λαό του και συνήψε μαζί του διαθήκη.

Προϋπόθεση για την πιστότητα του Θεού στους όρους της διαθήκης είναι η πιστότητα του λαού στην τήρηση του νόμου του ενός και μοναδικού Θεού, ο οποίος λατρεύεται σε ένα και μοναδικό ιερό.

 Διάγραμμα περιεχομένου

Το περιεχόμενο του βιβλίου αποτελείται από 34 κεφάλαια:

• (1-4) Πρώτος λόγος του Μωυσή (απολογισμός των περιπετειών της ερήμου και μια διασάφηση της νομοθεσίας του Σινά, που γίνεται με τη μορφή τριών λόγων)  
• (5:1-28:69) Δεύτερος λόγος του Μωυσή. επανάληψη του Δεκαλόγου
• (29:1-30:20) Τρίτος λόγος του Μωυσή.
• (31:1-33:29) Ο Ιησούς του Ναυή διάδοχος του Μωυσή, κύκνειο άσμα και ευλογία του Μωυσή.
• (34:1-12) Θάνατος και ταφή του Μωυσή.