Κριταί

Με το όνομα Κριτές , (ή Κριταί), φέρεται το έβδομο βιβλίο της Παλαιάς διαθήκης. Το βιβλίο των Κριτών ανήκει στα Ιστορικά Βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, ενώ στην Εβραϊκή Βίβλο κατατάσσεται στην ίδια σειρά, αλλά στην ομάδα «Προγενέστεροι Προφήτες». Συγγραφέας του βιβλίου αυτού, κατά πεποίθηση, φέρεται ο τελευταίος των Κριτών, ο Σαμουήλ.

Οι Κριτές, στην εποχή των οποίων αναφέρεται το ομώνυμο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, ήταν πολιτικοί ή στρατιωτικοί ηγέτες των ισραηλιτικών φυλών πριν από την εγκαθίδρυση της μοναρχίας. Τον τίτλο του Κριτή έφεραν διάφορα πρόσωπα με ποικίλα χαρακτηριστικά. Πρόκειται κατ’ αρχήν για τοπικούς πολιτικούς ηγέτες, οι οποίοι ασκούσαν διοικητική εξουσία στα όρια της πόλης ή της φυλής τους και για τους οποίους παρατίθενται στο βιβλίο μόνον κάποια σύντομα βιογραφικά σημειώματα. Αυτοί είναι οι λεγόμενοι «μικροί Κριτές», όπως οι Σαμεγάρ, Θωλά, Ιαΐρ, Αβαισσάν, Αϊλώμ, Αβδών. Ο ίδιος τίτλος αποδίδεται και στους χαρισματικούς ηγέτες που αναδεικνύει ο Θεός σε κρίσιμες περιόδους, για να σώσουν και να απελευθερώσουν το λαό του από την απειλή και καταδυνάστευση των γειτονικών λαών, αλλά και την επαναφορά τους στη λατρεία του Θεού, κάθε φορά που παρεκτρέπονταν. Αυτοί είναι οι λεγόμενοι «μεγάλοι Κριτές», όπως οι Γοθονιήλ, Αώδ, Δεββώρα και Βαράκ, Γεδεών, Ιεφθάε, Σαμψών, Σαμουήλ.

Μετά την εισαγωγή (κεφ.1.1- 2.5)  που επανέρχεται στο θέμα της εγκατάστασης των ισραηλιτικών φυλών στη Χαναάν, το κύριο μέρος του βιβλίου των Κριτών κεφ. (2.6-16.31)αναφέρεται στη δράση δώδεκα συνολικά Κριτών και στο τελευταίο τμήμα του (κεφ.17-21)παρατίθενται αφηγήσεις για γεγονότα που διαδραματίστηκαν κατά την προμοναρχική περίοδο.

Η περιγραφή της δράσης των Κριτών δεν γίνεται με αυστηρά ιστορικά κριτήρια, ούτε παρατίθεται μια πλήρης και συνεχής ιστορία του Ισραήλ κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, αλλά ο συγγραφέας, αντλώντας υλικό από αρχαίες πηγές, αφηγείται μεμονωμένα γεγονότα της ιστορίας μιας ή περισσότερων φυλών με θεολογικούς κυρίως στόχους. Έτσι, επιλέγει κατά την αφήγηση ένα τυποποιημένο θεολογικό σχήμα, που συνοψίζει τη διδασκαλία του βιβλίου: Η απομάκρυνση του Ισραήλ από το Θεό έχει ως συνέπεια την εγκατάλειψη του από αυτόν και την καταπίεση του από γειτονικούς λαούς. Μετά τη μετάνοια του λαού και την επίκληση του Θεού, αυτός αναδεικνύει κάποιον σωτήρα, τον Κριτή, ο οποίος απελευθερώνει τους Ισραηλίτες και αποκαθιστά την τάξη. Μετά το θάνατο του Κριτή όμως η ιστορία επαναλαμβάνεται και πάλι από την αρχή. Η σωτηρία, λοιπόν, και η επιβίωση του Ισραήλ στη γη της επαγγελίας εξαρτάται αποκλειστικά από την ποιότητα των σχέσεών του με το Θεό.

Διάγραμμα περιεχομένου

Το περιεχόμενο του βιβλίου αποτελείται από 21 κεφάλαια:

Α’ ΜΕΡΟΣ

1:1-2:5: Εισαγωγή, επιτυχίες και αποτυχίες κάποιων φυλών των Ισραηλιτών κατά τον αγώνα τους για ολοκλήρωση της κατάκτησης της Παλαιστίνης.

Β’ ΜΕΡΟΣ  Ιστορία των κριτών:

2:6-3:6: Εισαγωγήστις διηγήσεις περί των κριτών.

3:7-11: Γοθονιήλ.

3:12-31: Αώδ και Σαμεγάρ.

4:1-5:31: Δεββώρα, Ιαήλ και Βαράκ.

6-8: Γεδεών.

9:1-57: Αβιμέλεχ.

10:1-12:7: Θωλά, Ιαίρ, Ιεφθάε.

12:8-15: Αβαισσάν, Αιλώμ, Αβδών.

13-16: Σαμψών.

Γ’ ΜΕΡΟΣ

17:1-18:31: Τα περί Μιχαία και ειδωλολατρίας των Δανιτών.

19:1-21:24: Εμφύλιος πόλεμος μεταξύ των Βενιαμινιτών και των άλλων φυλών του Ισραήλ.