Ωσηέ

Στην ελληνική μετάφραση των Εβδομήκοντα (Ο’) το έργο κατατάσσεται στα Προφητικά Βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, στην υποομάδα «Δώδεκα Προφήτες». Ανάλογη θέση κατέχει και στην Εβραϊκή Βίβλο, στην υποομάδα «μεταγενέστεροι Προφήτες» της ομάδας «Προφήτες».

Το βιβλίο «Ωσηέ» περιέχει το κήρυγμα και τα βιογραφικά στοιχεία του ομώνυμου προφήτη, ο οποίος καταγόταν από το βόρειο βασίλειο, του Ισραήλ, και έδρασε εκεί από τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Ιεροβοάμ Β’ (787-747π.Χ.) μέχρι την καταστροφή του βασιλείου (722π.Χ.). Τη μακρά περίοδο της βασιλείας του Ιεροβοάμ Β’, που εξασφάλισε στο κράτος κάποια σταθερότητα, αλλά παράλληλα συνέβαλε στην αύξηση της κοινωνικής ανισότητας και της ηθικής κατάπτωσης του λαού, τη διαδέχτηκε μια περίοδος πολιτικής αστάθειας εξαιτίας των αλλεπάλληλων πραξικοπημάτων για την εξασφάλιση του θρόνου, που επιδεινωνόταν από την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος των Ασσυρίων για την περιοχή και των συνεχών πολιτικών και στρατιωτικών επεμβάσεών τους που οδήγησαν τελικά στην κατάλυση του βόρειου βασιλείου.

Το βιβλίο αρχίζει με αναφορά στην άτυχη οικογενειακή ζωή του προφήτη. Ο Ωσηέ παντρεύεται κατ’ εντολή του Θεού μια γυναίκα με την οποία αποκτά τρία παιδιά και η οποία στη συνέχεια τον εγκαταλείπει. Παρ’ όλα αυτά ο προφήτης τη συγχωρεί και τη δέχεται ύστερα από δοκιμασία και πάλι. Στη συνέχεια περιέχεται μια εκτενής προφητεία με την οποία ελέγχεται ο λαός για την αποστασία του από το Θεό και εξαγγέλλεται η αναπόφευκτη καταστροφή. Παρ’ όλα αυτά ο Θεός καλεί τον Ισραήλ να επιστρέψει και υπόσχεται συγχώρηση.

Το οικογενειακό δράμα του προφήτη του προσφέρει το κλειδί για την ερμηνεία των σχέσεων Θεού – Ισραήλ. Έτσι ολόκληρη η ζωή του προφήτη γίνεται ένα σημείο που εικονίζει με παραστατικό τρόπο το περιεχόμενο του μηνύματος του. Όπως η σύζυγος του Ωσηέ, παρά τη μεγάλη αγάπη που της δείχνει ο προφήτης, τον εγκαταλείπει για να εξασφαλίσει καλύτερη και πιο άνετη ζωή, έτσι και ο Ισραήλ, παρά την αγάπη που του έδειξε ο Θεός, τον εγκαταλείπει αναζητώντας ασφάλεια και ειρήνη στις συμμαχίες με τους Ασσυρίους και τους Αιγυπτίους, στηρίζοντας τις ελπίδες του στα οχυρωματικά έργα και βρίσκοντας πνευματική πλήρωση στην ειδωλολατρία.

Τα παραπάνω συνιστούν για τον προφήτη ένα είδος πορνείας, η οποία οφείλεται στην αδυναμία του λαού να συλλάβει το πραγματικό νόημα της αγάπης και της επίγνωσης του Θεού. Οι δύο αυτές έννοιες δεν έχουν για τον προφήτη ηθική αλλά θεολογική σημασία.

Έτσι, η βάση της διαθήκης δεν είναι η τήρηση νομικών και τελετουργικών υποχρεώσεων, αλλά η αγάπη που συνδέει το Θεό με τον Ισραήλ. Επίσης, επίγνωση δεν σημαίνει θεωρητικό προβληματισμό για την ύπαρξη του Θεού, αλλά δυνατότητα  αναγνώριση από το λαό της παρουσίας του Θεού στην ιστορία του. Παρ’ όλα αυτά ο Θεός εξακολουθεί να αγαπά τον Ισραήλ, γι’ αυτό μετά τη δοκιμασία θα οδηγήσει και πάλι το λαό του στην έρημο όπου είχαν σφυρηλατηθεί οι δεσμοί τους και θα συνδιαλλαγεί μαζί του. Την καταστροφή θα ακολουθήσει αποκατάσταση.

Διάγραμμα περιεχομένου

Το περιεχόμενο του βιβλίου αποτελείται από 14 κεφάλαια:

• 1:1: Επιγραφή του βιβλίου.
• 1:2-3:5: Ο γάμος του Ωσηέ με τη μοιχαλίδα.
• 4:1-14:1: Έλεγχος και τιμωρία του λαού για τις αμαρτίες του, λόγοι παρηγοριάς για αποκατάστασή του.
• 14:2-10: Πρόσκληση σε μετάνοια, υπόσχεση για σωτηρία και ευτυχία.