Κατά Ιωάννην

ΤΟ   ΚΑΤΑ  ΙΩΑΝΝΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Αποτελεί σταθερή παράδοση της Εκκλησίας από το 2ο κιόλας μ.Χ. αιώνα ότι το δ΄ ευαγγέλιο είναι έργο του Ιωάννη του μαθητή του Κυρίου. Βέβαια ο ιερός συγγραφέας πουθενά στο ευαγγέλιό του δεν αναφέρει το όνομά του, δίνει όμως αρκετές ενδείξεις για την ταυτότητά του. Ο χρόνος συγγραφής τοποθετείται στα τέλη του 1ου μ.χ. αιώνα και ως τόπος συγγραφής γίνεται γενικώς αποδεκτή η Έφεσος.
Η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση χαρακτηρίζει το ευαγγέλιο του Ιωάννη “πνευματικό”, ενώ τα τρία πρώτα ευαγγέλια τα ονομάζει “σωματικά”, κι αυτό γιατί στο δ’ ευαγγέλιο  βρίσκει κανείς μια ατμόσφαιρα υψηλότερη και πνευματικότερη.
Πραγματικά όταν διαβάζει κανείς τον Ιωάννη αισθάνεται ότι εγκαταλείπει τις πολυσύχναστες ρύμες και τις πολυπληθείς πλατείες όπου ο Ιησούς συζητεί με τον όχλο, τους γραμματείς, τους Φαρισαίους κ.λ.π., για να εισέλθει σ’ ένα μεγαλοπρεπή και επιβλητικό ναό, όπου ο Ιησούς ομιλεί ήρεμα προς τους πιστούς για την αγάπη του θεού προς τον κόσμο, για την πίστη σ’ αυτόν που απέστειλε ο θεός για να σώσει τον κόσμο από τον θάνατο και να του προσφέρει τη ζωή, και για την ελπίδα στην έλευση του Παρακλήτου. Δεν είναι λοιπόν το δ΄ ευαγγέλιο εξιστόρηση απλώς επεισοδίων
από τη ζωή του Ιησού, αλλά έκφραση του βιώματος της Εκκλησίας που πιστεύει στο Χριστό. Είναι μαρτυρία της πίστεώς της για το τι σήμαινε για τα μέλη της ο Χριστός κατά τα τέλει του 1ου μ. χ. αιώνα. Επίσης, έχει κανείς την εντύπωση ότι ο Ιωάννης ομιλεί στο ευαγγέλιό του όχι ως μεμονωμένο άτομο αλλ’ ως εκπρόσωπος της Εκκλησίας απηχώντας σε κάθε βήμα την πίστη της.
Ο Ιωάννης παρουσιάζει στο ευαγγέλιο του τα εξής ιδιαίτερα γνωρίσματα που τον διαφοροποιούν από τους τρεις άλλους ευαγγελιστές: α) Δεν αναφέρει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές του Ιησού, ούτε μεμονωμένα λογία που ακολουθούν αλυσιδωτά το ένα μετά το άλλο, αλλά παραθέτει μακρούς λόγους του Ιησού με ενιαίο θέμα. β) Η έκφραση «βασιλεία του Θεού» (ή «βασιλεία των ουρανών») δίνει εδώ τη θέση της στην έκφραση “αιωνία ζωή” η απλώς “ζωή” που έχει το ίδιο νόημα. γ) Τονίζει ιδιαίτερα ο δ΄ ευαγγελιστής ότι η «κρίσις» συντελείται ήδη στο παρόν ανάλογα με τη θέση που παίρνουν οι άνθρωποι απέναντι στην αποκάλυψη του Θεού στο πρόσωπο του Χριστού. δ) Τα χρονικά και γεωγραφικά πλαίσια της δράσης του Ιησού είναι ευρύτερα. ε) Από τα θαύματα των άλλων ευαγγελιστών ο Ιωάννης έχει μονό δύο (πολλαπλασιασμός των άρτων και περίπατος πάνω στη λίμνη), ενώ παραδίδει μόνον αυτός πέντε άλλα θαύματα: μετατροπή νερού σε κρασί, θεραπεία του γιου του αξιωματικού, θεραπεία παραλύτου στην κολυμβήθρα της Βησθεσδά, θεραπεία τυφλού, ανάσταση του Λαζάρου. στ) Στους άλλους ευαγγελιστές η μεσσιανικότητα του Ιησού αποκαλύπτεται διαδοχικά και με πολλές προφυλάξεις. Στο δ΄ ευαγγέλιο εξαρχής διακηρύσσεται η σάρκωση του Λόγου και η φανέρωση της «δόξας» του. Αποκορύφωμα αυτής της δόξας αποτελεί ο σταυρός, η ανάσταση και η επάνοδος του Ιησού στο Θεό Πατέρα. Τέλος ζ) στη διήγηση του πάθους απαντούν πληροφορίες μη διασωζόμενες από τα άλλα ευαγγέλια.

Διάγραμμα  του  περιεχομένου

Το περιεχόμενο του βιβλίου αποτελείται από 21 κεφάλαια:

1:1-18: Πρόλογος: Θεολογία του Λόγου και οικονομία της ενσαρκώσεως.

1:19-51: Τα προ της δράσεως του Ιησού

2:1-4:42: Η δράση του Ιησού στη Γαλιλαία, τα Ιεροσόλυμα και την Σαμάρεια.

4:43-6:71: Η δράση του Ιησού στη Γαλιλαία, τα Ιεροσόλυμα και στην θάλασσα της Γαλιλαίας.

7:1-10:39: Η δράση του Ιησού στα Ιεροσόλυμα.

10:40-12:50: Η δράση του Ιησού πέραν του Ιορδάνη και στα Ιεροσόλυμα.

13:1-38: Ο Ιησούς και οι μαθητές του.

14:1-16:33: Η αποχαιρετιστήρια ομιλία του Ιησού.

17:1-26: Η “αρχιερατική” προσευχή του Ιησού.

18:1-19:42: Το πάθος της δόξας του Ιησού.

20:1-29: Οι εμφανίσεις του αναστάντος Κυρίου στα Ιεροσόλυμα.