Ο ανταποδίδων τας αμαρτίας των πατέρων επί τα τέκνα…
Ο λόγος του Θεού στο βιβλίο της Εξόδου (20:5) αναφέρει ότι Εκείνος «ανταποδίδει τας αμαρτίας των πατέρων εις τα τέκνα». Η φράση αυτή συχνά παρεξηγείται, όμως στην πραγματικότητα περιγράφει μια αλήθεια που βλέπουμε καθημερινά: Οι επιλογές και τα λάθη μιας γενιάς αφήνουν αναπόφευκτα το αποτύπωμά τους στην επόμενη. Οι δομές που παραλαμβάνουμε –πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές– δεν είναι δημιούργημά μας· τις βρήκαμε και μαζί τους κληρονομήσαμε νοοτροπίες, συνήθειες, θεσμούς, αξίες και πλάνες ακόμα που κάποιοι άλλοι διαμόρφωσαν.
Είναι αυτό άδικο; Ως έναν βαθμό, ναι. Όμως κανείς δεν ξεκινά τη ζωή του από μηδενική βάση. Κάθε γενιά παραλαμβάνει και με τη σειρά της καλείται να βελτιώσει ή να ανατρέψει. Αντί, λοιπόν, να μένουμε στη διαμαρτυρία και στη ρίψη ευθυνών, πιο σωστή στάση είναι:
- Να αναλάβουμε προσωπικά τις ευθύνες μας, ώστε να μη γίνουμε αντιγραφή των λαθών των προηγούμενων.
- Να μετατρέψουμε τα παθήματα σε σοφία, ώστε οι επόμενες γενιές να παραλάβουν κάτι καλύτερο.
Ωστόσο, ο Θεός δεν σταματά στην περιγραφή της συνέπειας των πράξεων. Στον προφήτη Ιεζεκιήλ (18:4) ξεκαθαρίζει: «ἡ ψυχή ἡ αμαρτήσασα, αυτή θέλει αποθάνει». Δηλαδή, ο καθένας λογοδοτεί προσωπικά για τη δική του ζωή. «Ο υιός δεν θέλει βαστάξει την ανομία του πατρός, ούτε ο πατήρ την ανομία του υιού· ἡ δικαιοσύνη του δικαίου θέλει είναι ἐπ’ αυτόν και η ανομία του ανόμου επ’ αυτόν».
Το τελικό δίδαγμα είναι πως, παρότι οι πράξεις μας έχουν συνέπειες που αγγίζουν και τους άλλους, η τελική κρίση είναι προσωπική. Η υπεύθυνη στάση είναι να επιστρέψουμε στον Θεό, ώστε να βρούμε αληθινή ζωή και να καταλάβουμε ότι το κέντρο του κόσμου δεν είναι ο εαυτός μας, αλλά ο Ιησούς Χριστός, ο Δημιουργός και Σωτήρας. Μόνο έτσι μπορεί να σπάσει ο φαύλος κύκλος των ίδιων λαθών και να αφήσουμε πίσω μας κληρονομιά ευλογίας αντί για βάρος.
Γιάννης Μαστοράκος