Ο κατακερματισμός του Χριστιανισμού: Αίτια και συνέπειες
Ο Χριστιανισμός, ως κίνημα, είχε πάντοτε μέσα του επαμφοτερίζουσες τάσεις ως προς το Ευαγγέλιο, τον καταστατικό χάρτη όλων των Εκκλησιών, με κύριο πρόσχημα παραδόσεις κι εντάλματα ανθρώπων. Από τα αρχαία κιόλας χρόνια πολλές από αυτές τις τάσεις πήραν τη μορφή μεγάλων δογμάτων —όπως ο καθολικισμός, ο προτεσταντισμός και η ορθοδοξία— ενώ άλλες μικρότερων δογμάτων ή αιρέσεων, όπως ο αρειανισμός, ο νεστοριανισμός κ.ά., για τις δικές τους βέβαια δικαιολογίες ο κάθε μια.
Ο μεγάλος αυτός κατακερματισμός των Εκκλησιών, κάθε είδους και προελεύσεως, προκάλεσε και μια κοινή μεταξύ των χριστιανών πεποίθηση: «τι να πρωτοπιστέψει κανείς;»
Καλώς ή κακώς —εγώ θα έλεγα κακώς—, αυτή η εικόνα του Χριστιανισμού κρατά πολλούς ανθρώπους μακριά από μια γνήσια, αληθινή και ελεύθερη πίστη στον Θεό, απαλλαγμένη από κοσμικούς κανόνες και ανθρώπινες δεσμεύσεις. Έτσι, μένουν έξω από τους ελέγχους του Θεού και από έλλειψη ευαγγελικής παιδείας, δεν επιδιώκουν τίποτε περισσότερο, από μια ήσυχη καθημερινότητα χωρίς προβλήματα (Ρωμ.12:19).
Η σωτηρία και η προσωπική σχέση δηλαδή με τον Ιησού Χριστό, για τον περισσότερο κόσμο, είναι έννοιες είτε άγνωστες είτε -για λόγους που μόνο ο καθένας γνωρίζει,- δεδομένες.
Οι σοβαρότεροι λόγοι του κατακερματισμού
α) Απώλεια της ενότητας
Η πρώτη και σοβαρότερη συνέπεια αυτού του κατακερματισμού είναι η “απώλεια της ενότητας” του Σώματος του Χριστού. Ο Κύριος, λίγο πριν παραδοθεί, προσευχήθηκε στον Πατέρα λέγοντας: «διά να ήναι πάντες εν, καθώς συ, Πάτερ, είσαι εν εμοί και εγώ εν σοι, να ήναι και αυτοί εν ημίν εν, διά να πιστεύση ο κόσμος ότι συ με απέστειλας.» (Ιωάν.17:21).
Η προσευχή αυτή, που εκφράζει την καρδιά του ίδιου του Χριστού, δείχνει ότι η ενότητα δεν είναι απλώς εξωτερικό γνώρισμα μιας Εκκλησίας, αλλά ουσιώδες στοιχείο της πνευματικής της ζωής. Όταν λοιπόν οι άνθρωποι χωρίστηκαν σε παρατάξεις, δόγματα και ομολογίες, εκείνο που χάθηκε δεν ήταν μόνο η κοινή ομολογία της πίστης, αλλά και η ζωντανή μαρτυρία του Ευαγγελίου προς τον κόσμο.
β) Η σύγχυση της διδασκαλίας
Η δεύτερη συνέπεια είναι η σύγχυση της διδασκαλίας. Ο καθένας ισχυρίζεται ότι κατέχει την αλήθεια και το Ευαγγέλιο ερμηνεύεται πλέον όχι δια του Πνεύματος, αλλά δια της ανθρώπινης λογικής ή των παραδόσεων. Έτσι, ο λόγος του Θεού χάνει τη δύναμή του στις καρδιές, γιατί μπαίνει κάτω από το φίλτρο της διανοίας και όχι της αποκάλυψης. Ο απόστολος Παύλος είχε προειδοποιήσει γι’ αυτό λέγοντας:
«Διότι θέλει ελθεί καιρός, ότε δεν θέλουσιν υποφέρει την υγιαίνουσαν διδασκαλίαν· αλλά θέλουσιν επισωρεύσει εις εαυτούς διδασκάλους κατά τας ιδίας αυτών επιθυμίας» (Β΄ Τιμ.4:3).
γ) Η αποδυνάμωση της μαρτυρίας
Μια ακόμη σοβαρή συνέπεια είναι η αποδυνάμωση της μαρτυρίας των χριστιανών προς τον κόσμο. Όταν οι ίδιοι οι πιστοί δεν είναι ενωμένοι, πώς μπορεί ο κόσμος να πιστέψει ότι ο Θεός είναι πραγματικός και ότι ενεργεί εν μέσω αυτών; Ο ίδιος ο Χριστός είπε:«Εκ τούτου θέλουσι γνωρίσει πάντες ότι είσθε μαθηταί μου, εάν έχητε αγάπην προς αλλήλους.» (Ιωάν.13:35).
Όμως, η έλλειψη αγάπης και συνεργασίας μεταξύ των χριστιανών ακυρώνει τη δύναμη αυτής της μαρτυρίας.
δ) Η αλλοίωση της πνευματικής ζωής
Τέλος, η τέταρτη συνέπεια είναι η αλλοίωση της πνευματικής ζωής. Όπου η Εκκλησία ταυτίζεται με μια ανθρώπινη οργάνωση, εκεί η πίστη χάνει την απλότητά της και ο άνθρωπος δεν οδηγείται σε προσωπική σχέση με τον Χριστό, αλλά σε σχέση με θεσμούς, τύπους και εξωτερικά σχήματα. Και τότε η φωνή του Κυρίου, που καλεί κάθε άνθρωπο προσωπικά « Ιδού, ίσταμαι εις την θύραν και κρούω· εάν τις ακούση της φωνής μου και ανοίξη την θύραν, θέλω εισέλθει προς αυτόν και θέλω δειπνήσει μετ’ αυτού και αυτός μετ’ εμού», μένει ανεκπλήρωτη. (Αποκ.3:20),
Επίλογος
Μέσα σε αυτό το πνευματικό τοπίο της σύγχυσης και του κατακερματισμού, η μόνη αληθινή διέξοδος παραμένει η επιστροφή στην απλότητα και καθαρότητα του Ευαγγελίου. Όχι σε μια νέα ανθρώπινη προσπάθεια ενοποίησης, αλλά σε μια αναγέννηση εν Πνεύματι, όπου ο κάθε πιστός θα αναζητήσει προσωπικά τον Χριστό, όχι μέσα από το δόγμα ή την παράδοση, αλλά μέσα από ζωντανή σχέση με Εκείνον.
Η ενότητα που ζητά ο Κύριος δεν είναι θεσμική, αλλά πνευματική· δεν επιβάλλεται απ’ έξω, αλλά γεννιέται μέσα στις καρδιές που αγαπούν αληθινά τον Θεό και τον πλησίον. Όταν ο άνθρωπος επιστρέψει στην πηγή —στον λόγο του Θεού και στη δύναμη του Αγίου Πνεύματος— τότε όλα τα τείχη, οι διαχωρισμοί και οι τίτλοι χάνουν τη σημασία τους.
Ο Παύλος το είπε καθαρά: « Εν σώμα και εν Πνεύμα, καθώς και προσεκλήθητε με μίαν ελπίδα της προσκλήσεώς σας· εις Κύριος, μία πίστις, εν βάπτισμα» (Εφεσ.4:5–6).
Αυτό είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορεί να οικοδομηθεί ξανά μια αληθινή Εκκλησία, όχι από ονόματα και παραδόσεις αλλά από ζωντανές ψυχές που αναγνωρίζουν τον Χριστό ως Κεφαλή και ζουν σύμφωνα με το θέλημά Του.
Ίσως λοιπόν η κρίση αυτή του κατακερματισμού να είναι και μια πρόσκληση του Θεού προς όλους μας — να αφήσουμε πίσω ό,τι είναι ανθρώπινο και να επιστρέψουμε στην καρδιά της πίστης, εκεί όπου ο Ιησούς Χριστός μένει « Ο Ιησούς Χριστός είναι ο αυτός χθες και σήμερον και εις τους αιώνας.» (Εβρ.13:8).
Γιάννης Μαστοράκος