Η Θεία Ευχαριστία: Τι ΔΕΝ είναι και τι πραγματικά είναι
Η Θεία Ευχαριστία είναι το κέντρο της πίστης και της ζωής της Εκκλησίας. Είναι το Μυστήριο μέσα από το οποίο ο Χριστός προσφέρει τον Εαυτό Του στους πιστούς και μας καλεί σε ένωση μαζί Του.
Για το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας διαβάζουμε όπως παραδόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο Ιησού Χριστό. Ο απόστολος Παύλος το περιγράφει στην Α’ Κορ.11:23–26 με τον πιο καθαρό και απλό αποστολικό λόγο.
«Διότι εγώ παρέλαβον από του Κυρίου εκείνο, το οποίον και παρέδωκα εις εσάς, ότι ο Κύριος Ιησούς εν τη νυκτί καθ’ ην παρεδίδετο έλαβεν άρτον, και ευχαριστήσας έκοψε και είπε· Λάβετε, φάγετε· τούτο είναι το σώμα μου το υπέρ υμών κλώμενον· τούτο κάνετε εις ανάμνησίν μου. Ομοίως και το ποτήριον, αφού εδείπνησε, λέγων· Τούτο το ποτήριον είναι η καινή διαθήκη εν τω αίματί μου· τούτο κάνετε, οσάκις πίνητε, εις την ανάμνησίν μου. Διότι οσάκις αν τρώγητε τον άρτον τούτον και πίνητε το ποτήριον τούτο, τον θάνατό μου καταγγέλλετε, μέχρι της ελεύσεως αυτού.»
Πολλές φορές όμως η θεία ευχαριστία παρεξηγείται…Για να κατανοήσουμε σωστά το νόημά της ας δούμε τι ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ και τι πραγματικά ΕΙΝΑΙ.
1. ΔΕΝ είναι τελετή
Η Θεία Ευχαριστία δεν είναι μια απλή τελετή.
Δεν πρόκειται για μια ιεροπραξία που απλώς παρακολουθούμε στη Λειτουργία, ούτε για ένα «θέαμα» ή «θρησκευτικό έθιμο» που γίνεται κάπου στη μέση ή στο τέλος της λατρείας της Κυριακής.
Η λέξη «τελετή» δηλώνει μια ανθρώπινη πράξη, με εξωτερικά σύμβολα και καθορισμένη μορφή. Όσο ιερή κι αν φαίνεται, παραμένει ανθρώπινη ενέργεια, μια πράξη που τελείται για να τη δούμε.
Αντίθετα, η Θεία Ευχαριστία είναι Μυστήριο Ζωής. Όχι γιατί ΔΕΝ μπορεί να εξηγηθεί αλλά γιατί ενεργείται μυστικά δια του Αγίου Πνεύματος. Στην Θεία Ευχαριστία (που πραγματοποιείται κατ’ εντολή του Ιησού Χριστού) με αφορμή την γνώση αυτή, ΔΕΝ μένουμε θεατές αλλά γινόμαστε συμμέτοχοι. Οι πιστοί προσέρχονται για να λάβουν μέρος στο Μυστήριο που τελεί ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος είναι παρών πνευματικά και ζωντανά τη στιγμή της Ευχαριστίας.
2. ΔΕΝ είναι απλώς γιορτή
Η Θεία Ευχαριστία είναι γεγονός χαράς, αλλά όχι κοσμική γιορτή όπως τη γνωρίζουμε στον κόσμο. Δεν είναι μια χαρούμενη συνάθροιση ή μια συμβολική επέτειος, ούτε μια εκδήλωση συναισθηματικής ευφορίας.
Η Θεία Ευχαριστία ως μυστήριο της ζωής και της αναστάσεως, είναι η πνευματική πανήγυρη όπου ο ουρανός και η γη συναντώνται, (ο ουρανός «κατεβαίνει» οι πιστοί «ανεβαίνουν») και το Πάσχα της κάθε Κυριακής…Γι΄αυτό και η χαρμολύπη που αισθανόμαστε! Χαρά για την παρουσία του αναστημένου Ιησού και δέος για την θυσία με την οποία μας χάρισε την ζωή!
3. ΔΕΝ είναι σύμβολο
Η Θεία Ευχαριστία ΔΕΝ είναι συμβολική πράξη ή απλό σημάδι πίστης.
Δεν πρόκειται για άρτο και οίνο που απλώς «υπενθυμίζουν» τον Χριστό. Ο Χριστός δεν συμβολίζεται, αλλά παρουσιάζεται πραγματικά μέσα στο Μυστήριο. Το ίδιο πραγματικά συμμετάσχουν οι πιστοί στην ζωή και στη θυσία του Χριστού.
Ο άρτος και ο οίνος παραμένουν φυσικά στοιχεία, αλλά γίνονται φορείς της χάρης του Θεού,(εργαλεία χάριτος) μέσα από τους οποίους ο Χριστός ενεργεί και χαρίζει τη ζωή Του στους πιστούς.
Ο Απόστολος Παύλος λέει:«Το ποτήριον της ευλογίας, το οποίον ευλογούμεν, δεν είναι κοινωνία του αίματος του Χριστού; Ο άρτος, τον οποίον κόπτομεν, δεν είναι κοινωνία του σώματος του Χριστού» (Α΄ Κορ.10:16).
Γι’ αυτό η Θεία Ευχαριστία είναι Μυστήριο Ζωής, όπου ο Χριστός ενώνεται με τον άνθρωπο και ο άνθρωπος λαμβάνει μέσα του τη ζωή του Θεού. Το ζητούμενο μετά από την συμμετοχή του πιστού στην Θεία Ευχαριστία, δεν είναι να φύγει έτσι απλά ευλογημένος αλλά ενωμένος με το Χριστό και κατ’ επέκταση με τους αδελφούς!
4. ΔΕΝ είναι απλή ανάμνηση
Η Θεία Ευχαριστία ΔΕΝ είναι μια απλή ανάμνηση ενός γεγονότος που έγινε κάποτε στο παρελθόν. Η φράση του Κυρίου, «Τούτο κάνετε εις την ιδική μου ανάμνηση», σημαίνει ενεργητική ανάμνηση.
Η Ευχαριστία φέρνει στο παρόν το γεγονός της θυσίας και της Ανάστασης του Χριστού. Ο Χριστός είναι ζωντανά παρών, και οι πιστοί μετέχουν στη ζωή, τον θάνατο και την Ανάστασή Του.
Δεν Τον βλέπουμε με τα μάτια, αλλά Τον δεχόμαστε με την πίστη, γιατί μέσα στη Θεία Ευχαριστία ο Χριστός προσφέρει τον Εαυτό Του σε όλους όσους πιστεύουν.
5. ΔΕΝ είναι Μετουσίωση
Η Θεία Ευχαριστία ΔΕΝ είναι μετουσίωση με την αυστηρή σχολαστική(φιλοσοφική) έννοια που αναπτύχθηκε στη Δύση.( 11ος-12ος αιών από τον Θωμά τον Ακινάτη) Στη Δύση, η «μετουσίωση» σημαίνει ότι η ουσία του άρτου και του οίνου αλλάζει πλήρως σε Σώμα και Αίμα Χριστού, ενώ οι αισθητές ιδιότητες παραμένουν ίδιες.
Μετουσίωση και η Πατερική Παράδοση
Η Ορθόδοξη Παράδοση αδικεί τον εαυτόν της όταν επιμένει στην ίδια θεώρηση, παρά το γεγονός ότι στην πατερική παράδοση ισχύει ότι;
Α) «Ο άρτος και ο οίνος παραμένουν ως προς την ύλη τους όπως είναι»
Β) «Μέσω της χάρης του Θεού, γίνονται φορείς της ζωής και της παρουσίας του Χριστού».
Γ) Ο Χριστός, αν και πραγματικά παρών, η παρουσία Του δεν προσδιορίζεται από κάποια φυσική αλλαγή,(μετουσίωση), ούτε μπορεί να την δουν οι αισθήσεις.
Τι λένε οι πατέρες
Κύριλλος Ιεροσολύμων Τα δώρα μεταβάλλονται διά της επικλήσεως του Αγίου Πνεύματος, ώστε η πίστη να βλέπει κάτι που οι αισθήσεις δεν αντιλαμβάνονται.
Ιωάννης Χρυσόστομος Η παρουσία του Χριστού είναι «κατ’ ενέργειαν», όχι φυσική· δηλαδή, δεν αλλάζει η ουσία του άρτου και του οίνου.
Μάξιμος Ομολογητής Αλλάζει ο τρόπος ύπαρξης των στοιχείων, όχι η φύση τους.
Νικόλαος Καβάσιλας Ο άρτος και ο οίνος μένουν ως τέτοιοι, αλλά η χάρη τους τα καθιστά φορείς της ζωής του Χριστού.
Με απλά λόγια:
Η Θεία Ευχαριστία δεν αλλάζει τον άρτο και τον οίνο ως ύλη, αλλά μεταμορφώνει τον άνθρωπο που κοινωνεί. Τα στοιχεία παραμένουν στη φυσική τους φύση, αλλά γίνονται ζωντανά μέσα κοινωνίας με τον Χριστό.
Ο πιστός γίνεται μέτοχος της ζωής του Χριστού, και αυτή η πνευματική πραγματικότητα είναι ζωντανή και αληθινή, όχι φιλοσοφική έννοια ή συμβολισμός.
Συνοπτικό συμπέρασμα
Η Θεία Ευχαριστία τι ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ:
Δεν είναι τελετή,
Δεν είναι μια απλή εορτή,
Δεν είναι σύμβολο,
Δεν είναι απλή ανάμνηση,
Δεν είναι μετουσίωση
Η Θεία Ευχαριστία ΕΙΝΑΙ
Είναι το Μυστήριο της Ζωής,
όπου ο Χριστός είναι πραγματικά παρών,
μας ενώνει με τον Εαυτό Του
και μας χαρίζει την αιώνια ζωή.
Η δε παρουσία του Χριστού είναι πραγματική, ενεργούμενη διά του Αγίου Πνεύματος. Αυτό σημαίνει ότι η κάθε συμμετοχή μας είναι «ζωντανή εμπειρία με τον Χριστό», που «μεταμορφώνει την καρδιά μας».
Γιάννης Μαστοράκος